Ελληνική γραμματεία και Δυτική Ευρώπη

Γεώργιος ΚΟΝΤΟΓΙΩΡΓΗΣ Οι πραγματολογικές προϋποθέσεις για τη μετακένωση της ελληνικής γραμματείας στη Δυτική Ευρώπη 1. Ελληνική γραμματεία και ανθρωποκεντρικό κοσμοσύστημα Η γενικώς κρατούσα άποψη υποστηρίζει ότι η ανακάλυψη της ελληνικής γραμματείας από τη δυτική Ευρώπη έγινε κάποια στιγμή περίπου χωρίς αποχρώσα αιτία, μόνο και μόνο επειδή η κρίση του Βυζαντίου έφερε τους έλληνες λογίους και τα ελληνικά κείμενα στη δυτική Ευρώπη . Η ίδια άποψη ισχυρίζεται ότι η Αναγέννηση της δυτικής Ευρώπης οφείλεται εν πολλοίς στην ανακάλυψη της ελληνικής γραμματείας, υπήρξε όμως επί της ουσίας αυτοφυής. Συναφές προς τις ανωτέρω παραδοχές είναι και το επιχείρημα περί της ακινησίας του Βυζαντίου, περί της μεσαιωνικής του ιδιοσυστασίας και, ως εκ τούτου, της… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Τα οικονομικά συστήματα και η νεοτερικότητα

Γιώργος Κοντογιώργης Η νεοτερική οικονομική επιστήμη ταξινόμησε εξαρχής τα οικονομικά συστήματα σε τρεις βασικά κατηγορίες που ανάγονται στα κατά την κρίση της τρία στάδια που διέπουν την εξέλιξη της ανθρωπότητας: στο πρωτόγονο της φυσικής οικονομίας, στο της συγκεντρωτικής κεντρικής διοίκησης και τέλος στο σύγχρονο οικονομικό σύστημα της αγοράς. Η ταξινόμηση αυτή διακρίνει μεταξύ των συστημάτων φυσικού αυτοματισμού στην οικονομία, των συστημάτων κεντρικού ή αλλιώς κρατικού συντονισμού και των συστημάτων στα οποία η «αγορά» αναλαμβάνει έναν κεντρικό οργανωτικό και ρυθμιστικό ρόλο. Η προσέγγιση αυτή, πέραν της αυστηρής ιδεολογικής της προσημείωσης, παρουσιάζει ένα πολυσήμαντο γνωσιολογικό έλλειμμα, που συναρτάται με την απόφαση της νεοτερικότητας να αποδίδει στο σύστημά της ιδιότητες καθολικού και, μάλιστα,… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Τί είναι η παγκοσμιοποίηση;

Γιώργος Κοντογιώργης Η νεοτερική επιστήμη στο σύνολό της αντιλαμβάνεται την «παγκοσμιοποίηση» ως την συγκυριακή ανάπτυξη σε πλανητικό επίπεδο ορισμένων παραμέτρων του ανθρώπινου βίου, ιδίως της οικονομίας και της επικοινωνίας. Η «παγκοσμιοποίηση» της οικονομίας και της επικοινωνίας γίνεται δεκτό ότι είναι δυνατόν να προκαλέσει ορισμένες παράπλευρες επιπτώσεις, δεν εκλαμβάνεται ωστόσο ως μέρος μιας καθολικής εξέλιξης του κόσμου, με ότι αυτή θα συνεπαγόταν για τον κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό βίο του ανθρώπου. Ούτως ή άλλως, η καθολική θεώρηση του κόσμου είναι άγνωστη στη νεοτερικότητα. Συγχρόνως, η νεοτερική επιστήμη διακρίνει στην εξέλιξη αυτή τη μοναδική ευκαιρία για το κεφάλαιο να ανατρέψει του συσχετισμούς σε βάρος της εργασίας. Εξού και η «παγκοσμιοποίηση» αντιμετωπίζεται υπό… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Ο ελληνισμός, ο Χριστιανισμός, η Οικουμένη και ο νεότερος κόσμος

Γιώργος Κοντογιώργης Το ερώτημα τι είναι πράγματι ο ελληνισμός και ποια η σχέση του με την οικουμένη και τον χριστιανισμό, οφείλει να απαντηθεί συγχρόνως με τη διερώτηση γιατί ο νεότερος κόσμος ασχολείται συστηματικά μαζί του και όχι με άλλους ιστορικούς λαούς, όπως λ.χ. με τους Κινέζους. Γιατί, με άλλα λόγια, ο ελληνισμός διατηρεί στις ημέρες μας μια τόσο σημαίνουσα επικαιρότητα; Η ίδια αυτή διερώτηση μας φέρνει αντιμέτωπους με ένα εξίσου αδιαμφισβήτητο γεγονός: ότι ο ελληνισμός έχει να επιδείξει μια μεγαλειώδη διαδρομή στην κοσμοϊστορία, η οποία όμως δεν αφορά απλώς στο παρελθόν. Συγκροτεί από μόνος του ένα, όπως θα λέγαμε, παράδειγμα, που ανάγεται, υπό μια έννοια, στο μέλλον της ανθρωπότητας. Εξού… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Τα κοινά της Οθωμανοκρατίας και η αναστροφή της λογικής της εξέλιξης

Γιώργος Κοντογιώργης ΤΑ “ΚΟΙΝΑ” ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΟΚΡΑΤΙΑΣ Το “κοινό” ως πολιτεία, η “κοινότητα”, και η “αυτοδιοίκηση” Η κρατούσα άποψη αποδίδει το φαινόμενο των ‘κοινών’ της οθωμανοκρατίας ως κοινότητες ή ακόμη ως κοινοτική αυτοδιοίκηση, εγγράφοντάς τα ως οργανικό παράγωγο του φεουδαλικού συστήματος και ειδικότερα της ‘ασιατικού’ τύπου δεσποτείας. Κατά τη γνώμη μου, τα ελληνικά ‘κοινά’ δεν αποτελούν ούτε κοινότητες ούτε αυτοδιοίκηση. Η έννοια της αυτοδιοίκησης παραπέμπει σε κοινωνίες μιας κρατοκεντρικής εποχής, με πρώιμη και κατά τούτο κυρίαρχη και ενιαία εξουσιαστική συγκρότηση της πολιτικής στο επίπεδο της επικράτειας. Η αυτοδιοίκηση αποτελεί οργανική παράμετρο του κυρίαρχου κράτους, η οποία ρυθμίζεται από αυτό κατά τρόπο ενιαίο ως προς τη σχέση της με την κεντρική εξουσία… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Τα ελληνικά κοινά και η νεοτερική ολιγαρχική νομενκλατούρα (ΒΙΝΤΕΟ)

Τα κοινά (οι κοινότητες) των Ελλήνων από την αρχαιότητα μέχρι τους νεώτερους χρόνους. Τι είναι τα κοινά/πόλεις στον ελληνικό κόσμο/κοσμοσύστημα και πώς εμπλέκονται στην πολεμική της σύγχρονης ολιγαρχικής νομενκλατούρας εναντίον της δημοκρατίας; Τα κοινά (ή όπως εσφαλμένα αποκαλούνται, οι κοινότητες) είναι οι πόλεις κράτη της ελληνικής (κρατοκεντρικής) αρχαιότητας, όπως μετεξελίχθηκαν κατά την περίοδο της οικουμένης. Αποτελούν τη σταθερά θεμέλια κοινωνία του ελληνικού κόσμου, που το αντίστοιχό τους είναι σήμερα οι κοινωνίες των κρατών εθνών. Τα κοινά της τουρκοκρατίας παρουσιάζουν ομοθετική ομοιότητα με τις πόλεις κράτη: ως προς τις αρμοδιότητες που στοιχειοθετούν την αυτονομία τους, ως προς τις πολιτείες τους (τη δημοκρατία, την ολιγαρχία, την αντιπροσώπευση κλπ), ως το εταιρικό οικονομικό… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Η κρίση της ειρήνης και οι ρίζες του πολέμου – Το ερμηνευτικό έλλειμμα της νεοτερικότητας

Γιώργος Κοντογιώργης Όλες οι θεωρίες του πολέμου και της ειρήνης λαμβάνουν ως δεδομένη την κρατοκεντρική συγκρότηση της ανθρωπότητας. Με τον όρο κρατοκεντρισμός ορίζουμε την προσέγγιση του συνόλου κοσμοσυστήματος ως του αθροίσματος των πολιτικά συγκροτημένων (ή κρατικών) κοινωνιών που συνυπάρχουν στο εσωτερικό του και εν προκειμένω στον πλανήτη γη. των κοινωνιών που συνυπάρχουν στον πλανήτη γη. Εκτιμάται δηλαδή ότι η δομή αυτή του κοσμοσυστήματος είναι οριστική, έτσι ήταν ανέκαθεν και, επομένως, θα είναι ανεξέλικτη και στο μέλλον. Απόρροια του γεγονότος αυτού είναι και η επιλογή της νεοτερικής επιστήμης να μη συνδέει το ζήτημα του πολέμου και της ειρήνης με το είδος και, κατ’επέκταση, με την τυπολογία των κοινωνιών παρά μόνο με… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Ο ελληνισμός ως έθνος – κοσμοσύστημα

Γιώργος Κοντογιώργης Στις 27 Μαρτίου 1995 η εφημερίδα Ελευθεροτυπία, δημοσίευσε συνέντευξη του Βρετανού ιστορικού Ερικ Χομπσμπάουμ, στην οποία διατύπωνε με σαφήνεια τις απόψεις του για το ζήτημα του έθνους και, συγκεκριμένα, για την περίπτωση του ελληνικού έθνους. Βασική υπόθεση του Ε.Χομπσμπάουμ ήταν ότι «η έννοια του έθνους και συνακόλουθα της εθνικής ταυτότητας «αποτελεί σχετικά σύγχρονο δημιούργημα και μία κοινωνική οντότητα μόνο στο βαθμό που παίρνει τη μορφή του σύγχρονου εδαφικά προσδιορισμένου κράτους, δηλαδή του «εθνικού κράτους». «Όλα τα έθνη είναι σχετικά πρόσφατα και σχετικά τεχνητά δημιουργήματα. Αυτό ισχύει και για το ελληνικό έθνος που δεν υπήρχε πριν από τον 19ο αιώνα». Η έννοια του «ελληνικού έθνους» δεν αποτελεί σε τελική… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Το ελληνικό Κοσμοσύστημα (Τόμος Β’)

Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗΣ (4ος π.Χ. – 4ος μ.Χ. αιώνες)Η ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΚΟΣΜΟΠΟΛΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΕΩΣ ΤΙΣ ΠΑΡΥΦΕΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Ένα βιβλίο του Γιώργου Κοντογιώργη, (Απόσπασμα από την Εισαγωγή του βιβλίου) «Διακρίνουμε τέσσερις μείζονες περιόδους στην κοσμοϊστορική εξέλιξη των ανθρωπίνων κοινωνιών: της πρωτόγονης βαρβαρότητας, της δεσποτείας, του δυισμού ανάμεσα στη δεσποτεία και τον ανθρωποκεντρισμό που εμφανίζεται με την είσοδο του ελληνικού κόσμου στο ιστορικό προσκήνιο, και τέλος της προέκτασής του, την οποία στοιχειοθετεί η ανασυγκρότηση του ελληνικού ή ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος στη μεγάλη κλίμακα, η οποία θα σημάνει την ολοκληρωτική επικράτησή του στο σύνολο του πλανήτη γη. ​ Η κοσμοσυστημική ιστορία εξετάζει ειδικότερα την φύση, την ιδιοσυστασία, την εξέλιξη… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης