Η ιδιοκτησιακή συγκρότηση οικονομίας και πολιτικής στον ελληνικό κόσμο

της Ευαγγελίας Κοζυράκη, Οι απαρχές της πολιτικής οικονομίας ανατρέχουν στην οργανωτική δομή των ομηρικών οίκων και στην κομβική εξ επόψεως δημοκρατίας και ελευθερίας, αλλαγή που σημειώθηκε στη διάρκεια του 8ου πΧ αιώνα. Οι κλειστές ομηρικές κοινωνίες δεσποτικού τύπου, που στηρίζονταν αποκλειστικά στην γαιοκτησία και την αγροτοκτηνοτροφία, άρχισαν να μετεξελίσσονται σε πρώιμες ανθρωποκεντρικές, με πρόσημο την νομισματική οικονομία και το ελεύθερο εμπόριο. Πώς όμως μεταφράζεται στην κοσμοϊστορία, το ανθρωποκεντρικό πρόταγμα της ελευθερίας επί του οικονομικού και πολιτικού συστήματος; Στο έργο του με τίτλο “Η δημοκρατία ως ελευθερία”, ο καθηγητής Γιώργος Κοντογιώργης μελετά την αλληλεπίδραση της ιδιοκτησίας με το οικονομικό και πολιτικό σύστημα, εκκινώντας από τη σημαίνουσα παρατήρηση ότι στις κοινωνίες που… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Το ζήτημα της πολιτικής ευθύνης

της Ειρήνης Σαββίδου, Πολιτικού Επιστήμονος Στις μέρες μας, εκτός από ζήτημα, η πολιτική ευθύνη είναι και ζητούμενο. Όχι μόνο στην πατρίδα μας, αλλά και σε όλα τα κράτη του κόσμου. Συναρτάται άμεσα με τον πολιτικό βίο, τα προνόμια των αξιωματούχων, αλλά και με τη δικαιοσύνη. Για να μπορέσουμε όμως να ορίσουμε την πολιτική ευθύνη θα χρειαστεί να επαναφέρουμε στην τυπολογική τους τάξη τα πολιτικά συστήματα. Ο Αριστοτέλης δείχνει τον δρόμο και μας εξιστορεί μέσα από την «Αθηναίων Πολιτεία» την εξέλιξη του πολιτικού συστήματος των Αθηναίων. Στην εποχή του Δράκοντα, το κράτος κατείχε την πλήρη πολιτική κυριαρχία, ενώ η κοινωνία παρέμενε ιδιώτης, δηλαδή, εκτός των πολιτικών πραγμάτων με αποτέλεσμα την πολιτική… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Οίκος και Πόλις: Από την οικιακή στην πολιτική οικονομία

της Ευαγγελίας Κοζυράκη, Μία από τις σημαίνουσες αλλαγές που δρομολογήθηκε τον 8ο π.Χ. αιώνα, και ανακλάται στα Ομηρικά Έπη, είναι η μετάβαση από τον θεσμό του οίκου σ’ αυτόν της πόλεως, η μετάβαση δηλαδή από την κλειστή κοινωνία δεσποτικού τύπου στην πρώιμη ανθρωποκεντρική κοινωνία. Θεμέλιο της ομηρικής κοινωνίας αποτελούσε ο οίκος, τον οποίο εξουσίαζε ο πατριάρχης– βασιλιάς. Ο ομηρικός οίκος ήταν θεσμός ευρύτερος από την στενή, πυρηνική οικογένεια, διότι εκτός από τους εξ αίματος συγγενείς, περιελάμβανε όλα τα συνδεόμενα μ’ αυτόν άτομα, που διαβιούσαν στον ίδιο οικιστικό χώρο, ελεύθερους και δούλους, ακόμη και ξένους που έρχονταν ως φίλοι. Συγκροτείτο στη βάση της ιδιοκτησίας γης, ζώων, κτηριακών εγκαταστάσεων και εν γένει… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

ΒΙΝΤΕΟ – 4η Τεχνολογική Επανάσταση: Πανδημία και Δημοκρατία

Η εκπομπή “Αντιθέσεις” με τον Γιώργο Σαχίνη προσεγγίζει με μια αναλυτική συζήτηση πεδίου το μεγάλο ερώτημα της εποχής μας : « Που πηγαίνει ο κόσμος;». Η κατανόηση του που βρισκόμαστε , σε ποιο στάδιο της ανθρώπινης κατάστασης ζούμε , κλειδί για το πώς αλλάζει ο κόσμος μας Φτάνουμε στο τέλος της διαδρομής που στοιχειοθετεί την πεμπτουσία της εξέλιξης του ανθρώπου, σε σχέση με το παρελθόν, και επομένως δεν υπάρχει μέλλον ή η αμφισβήτηση του δυστοπικού παρόντος ναρκοθετείται με την απειλή μίας μελλοντικής δυστοπίας για να μην ανοίξει η συζήτηση του «Συλλογικού Εγώ» ; Η συζήτηση για την μετα-κοινωνία ή υβριδική κοινωνία υπαρκτό ενδεχόμενο ή συνέπεια της απομόνωσης της τεχνολογίας στη… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

ΒΙΝΤΕΟ – Γ. Κοντογιώργης: «Ο Αριστοτέλης, η δημοκρατία και οι μεθερμηνείες της νεοτερικότητας»

Ομιλία του Οµότιµου Καθηγητή Πολιτικής Επιστήµης και πρώην Πρύτανη του Παντείου Πανεπιστηµίου κ. Γιώργου Κοντογιώργη με θέμα «Ο Αριστοτέλης, η δημοκρατία και οι μεθερμηνείες της νεοτερικότητας», η οποία έγινε στις 14.11.2018 στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, στα πλαίσια του Α’ κύκλου διαλέξεων με θέμα «Ο Αριστοτέλης σήμερα» που διοργάνωσε το Διεπιστημονικό Κέντρο Αριστοτελικών Μελετών, ΑΠΘ. Σύμφωνα με τον καθηγητή, για να κατανοήσει κανείς την θέση του Αριστοτέλη για τη δημοκρατία οφείλει να λάβει ως σημείο εκκίνησης τις θεμελιώδεις παραδοχές του για την κατ’αυτόν ορθή πολιτεία, και για το ανθρωποκεντρικό στάδιο που βίωνε ο κόσμος των πόλεων της εποχής του. Όντως, ο Σταγειρίτης εγγράφει την προβληματική του για την ορθή πολιτεία σε… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Αριστοτέλης και η δημοκρατία

του Γιώργου Κοντογιώργη, Ο Αριστοτέλης και η δημοκρατία[1] 1.Το ζήτημα της θέσης της δημοκρατίας στην προβληματική του Αριστοτέλη για την ορθή και, μάλιστα, για την προτιμητέα κατ’αυτόν πολιτεία έχει απασχολήσει δια μακρόν την νεώτερη στοχαστική σκέψη. Για την οικονομία του χρόνου δεν θα ασχοληθώ εδώ με τις ως τώρα διατυπωθείσες απόψεις, τις οποίες ωστόσο θεωρώ κατά βάσιν εσφαλμένες: επειδή εκκινούν από μια λάθος αφετηρία, ήτοι την αποτίμηση της προσέγγισης του Σταγειρίτη  με γνώμονα τις βεβαιότητες της εποχής μας για τη δημοκρατία, και ιδίως διότι απουσιάζει από αυτές η γνωσιολογία σε ό,τι αφορά στις έννοιες που ορίζουν τα φαινόμενα και τον εξελικτικό τους χρόνο. Εκτιμώ ότι για να κατανοήσει κανείς την θέση… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Ιθάκη: Το κοινωνικο-οικονομικό και πολιτειακό περιβάλλον της Ομηρικής εποχής

του Γιώργου Κοντογιώργη[1], Το ζήτημα της ομηρικής Ιθάκης συνεχίζει να προκαλεί το ενδιαφέρον της επιστήμης και της κοινής γνώμης για ένα κυρίως λόγο. Ο Οδυσσέας, ο βασιλιάς της Ιθάκης, υπήρξε μια από τις πλέον εμβληματικές μορφές της τρωικής εκστρατείας. Εμφανίζεται να πρωταγωνιστεί στα γεγονότα που λαμβάνουν χώρα στο στρατόπεδο των Ελλήνων λόγω της ιδιαίτερης ευφυΐας του, κυρίως όμως εξαιτίας της βαρύνουσας θέσης της Ιθάκης (και κατ’επέκταση του ιδίου) μεταξύ των μυκηναϊκών κρατών. Η κεντρική αυτή θέση του Οδυσσέα στα δρώμενα, σε συνδυασμό με την ιδιαιτερότητα της προσωπικότητάς του, εξηγεί επίσης το γεγονός ότι το ένα από τα δυο έργα του Ομήρου φέρει το όνομά του. Πρώτη θεμελιώδης διαπίστωση λοιπόν είναι… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Τί είναι η παγκοσμιοποίηση;

Γιώργος Κοντογιώργης Η νεοτερική επιστήμη στο σύνολό της αντιλαμβάνεται την «παγκοσμιοποίηση» ως την συγκυριακή ανάπτυξη σε πλανητικό επίπεδο ορισμένων παραμέτρων του ανθρώπινου βίου, ιδίως της οικονομίας και της επικοινωνίας. Η «παγκοσμιοποίηση» της οικονομίας και της επικοινωνίας γίνεται δεκτό ότι είναι δυνατόν να προκαλέσει ορισμένες παράπλευρες επιπτώσεις, δεν εκλαμβάνεται ωστόσο ως μέρος μιας καθολικής εξέλιξης του κόσμου, με ότι αυτή θα συνεπαγόταν για τον κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό βίο του ανθρώπου. Ούτως ή άλλως, η καθολική θεώρηση του κόσμου είναι άγνωστη στη νεοτερικότητα. Συγχρόνως, η νεοτερική επιστήμη διακρίνει στην εξέλιξη αυτή τη μοναδική ευκαιρία για το κεφάλαιο να ανατρέψει του συσχετισμούς σε βάρος της εργασίας. Εξού και η «παγκοσμιοποίηση» αντιμετωπίζεται υπό… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Γιώργος Κοντογιώργης, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης: Έχουμε εισέλθει σε μια, μετά τη νεοτερικότητα, φάση

Γιώργος Κοντογιώργης 25 Σεπτέμβριος, 2019 Συνέντευξη στον Κώστα Δημητριάδη Με ιδιαίτερη ικανοποίηση παρουσιάζουμε συνέντευξη με τον κ. Γ. Κοντογιώργη, καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης και πρώην πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου. Η συζήτηση είχε ως αφετηρία την έκδοση των παραδόσεων που έδωσε ο Ν. Πουλαντζάς στο Πάντειο το 1977 την οποία επιμελήθηκε ο κ. Κοντογιώργης, και την εκτίμηση της σκέψης του Ν. Πουλαντζά μέσα στους σημερινούς εξαιρετικά διαφορετικούς όρους που ορίζουν μια νέα εποχή. Γρήγορα όμως έλαβε πολύ ευρύτερο χαρακτήρα και επικεντρώθηκε στην κοινή διαπίστωση ύπαρξης μιας καθοριστικής κρίσης σε ό,τι αφορά την παραγωγή ενός συστήματος γνώσης επαρκούς για να δώσει λύσεις στα προβλήματα του παρόντος εξεταζόμενα από την οπτική των αναγκών της… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης