Γιατί ο διχασμός είναι συστατικό στοιχείο του Ελληνισμού

του Γιώργου Κοντογιώργη,  Η διχόνοια και η εσωτερική συχνά αιματηρή σύγκρουση αποτέλεσε και συνεχίζει να αποτελεί την σταθερά του ελληνικού κόσμου από τις καταβολές του μέχρι τις ημέρες μας. Μια απλή ματιά την ιστορία αποκαλύπτει ότι οι περίοδοι που επικρατούσε διχασμός στην ελληνική κοινωνία είναι βαθύτερες και μακρύτερες από ό,τι εκείνες της συνοχής της. Υπό μια άλλη έννοια, το γεγονός αυτό δύναται να συνεκτιμηθεί ως ένα θεμελιώδες τεκμήριο της ελληνικής ιστορικής συνέχειας, το οποίο, όσο και αν μεταλλάχθηκε καθ’ οδόν, ποτέ δεν έπαψε να προβάλει ως το διακριτικό γνώρισμα του εσωτερικού βίου των Ελλήνων, αλλά και ως ιδιώνυμο στοιχείο της σχέσης του με τους “άλλους”. Πώς εξηγείται ακριβώς η ιδιαιτερότητα… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Τα 200 χρόνια από το 1821 ως ευκαιρία αναστοχασμού και όχι εορτασμού

της Ευαγγελίας Κοζυράκη, Ενόψει της διακοσιονταετηρίδας από την Παλιγγενεσία ανακύπτει το μείζον ερώτημα με ποιόν τρόπο θα ιστορήσουμε τα πεπραγμένα του Ελληνισμού, εάν δηλαδή θα τα ιστορήσουμε δια των πεπραγμένων του νεοελληνικού κράτους -όπως μας διδάσκει η Νεοτερικότητα και η Σχολή της ενιαίας σκέψης- ή εάν θα τα ιστορήσουμε δια των πεπραγμένων του έθνους. Η διαφορά εν προκειμένω κολοσσιαία καθώς από την απάντηση που θα δώσουμε, θα εξαρτηθεί η αντίληψή μας για το πού βρισκόμαστε και προς τα πού οδεύουμε, δηλαδή ποιό μέλλον θέλουμε για την Ελλάδα. Η νεοτερικότητα προσλαμβάνει με όρους φιλελευθερισμού την Επανάσταση και ισχυρίζεται ότι προ του 1821 δεν υπήρχε ελληνικό έθνος, αλλά ελληνόφωνοι πληθυσμοί που δεν… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Η συγκριτική αποτίμηση της Πολιτείας του Ρήγα Βελεστινλή με τα ομόλογα σύγχρονα πολιτειακά συστήματα

της Ευαγγελίας Κοζυράκη, Η ενασχόληση με τον Ρήγα Βελεστινλή και το έργο που μας κληροδότησε δεν αφορά απλώς μία ακαδημαϊκού τύπου προσέγγιση και ακραιφνώς θεωρητική συζήτηση γύρω από έναν μεγάλο πνευματικό άνθρωπο, στοχαστή και πολιτικό που έζησε και έδρασε στο δεύτερο μισό του 18ουαιώνα. Αφορά πρωτίστως την ορθολογική ανάγνωση της νεοτερικής εποχής που βιώνουμε σήμερα,κατ’ άλλους “μεταμοντέρνας δημοκρατίας της κατανάλωσης” και ειδικότερα τη συχνά επικληθείσαστο δημόσιο διάλογο νεοελληνική κακοδαιμονία. Την εποχή του Ρήγα χαρακτήριζε το δίπολο μεταξύ αφενός του δυτικού κόσμου, ο οποίος αντιπροσώπευε την απολυταρχία -αρχικώς εμφανισθείσα ως ιδιωτική και κατόπιν κρατική φεουδαλική δεσποτεία- κι αφετέρου του ελληνικού/ανθρωποκεντρικού κόσμου. Ο πρώτος εξ’ αυτών εμπεριείχε κάποια σπέρματα ανθρωποκεντρισμού, όπως πχ.… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Σχετικά µε το τέλος της αρχαιότητας

του Γιώργου Κοντογιώργη, Η συζήτηση για το τέλος της “αρχαιότητας” έχει καταλάβει στην εποχή µας µια καίρια θέση σε ό,τι αφορά στη σηµειολογία της Ευρώπης, αλλά και ευρύτερα στο επίπεδο της εννοιολογίας των κοινωνικών φαινοµένων, της εξελικτικής ταξινόµησης της κοσµοϊστορίας και αναπόφευκτα του ελληνισµού. Κατά τούτο, η απόφανση για το ζήτηµα αυτό αποβαίνει κρίσιµη για την κατανόηση του νεότερου κόσµου, της αιτιολογίας του, της σχέση του µε την “αρχαιότητα”, συγχρόνως όµως και για την απάντηση σε κοµβικά ερωτήµατα, όπως τι συγκροτεί την έννοια της συνέχειας ή της ρήξης στον ιστορικό χρόνο κλπ. Από τη διευκρίνιση της διερώτησης σχετικά µε το τέλος της “αρχαιότητας” θα προκύψει στο βάθος εάν η προσέγγιση… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Ελληνική γραμματεία και Δυτική Ευρώπη

Γεώργιος ΚΟΝΤΟΓΙΩΡΓΗΣ Οι πραγματολογικές προϋποθέσεις για τη μετακένωση της ελληνικής γραμματείας στη Δυτική Ευρώπη 1. Ελληνική γραμματεία και ανθρωποκεντρικό κοσμοσύστημα Η γενικώς κρατούσα άποψη υποστηρίζει ότι η ανακάλυψη της ελληνικής γραμματείας από τη δυτική Ευρώπη έγινε κάποια στιγμή περίπου χωρίς αποχρώσα αιτία, μόνο και μόνο επειδή η κρίση του Βυζαντίου έφερε τους έλληνες λογίους και τα ελληνικά κείμενα στη δυτική Ευρώπη . Η ίδια άποψη ισχυρίζεται ότι η Αναγέννηση της δυτικής Ευρώπης οφείλεται εν πολλοίς στην ανακάλυψη της ελληνικής γραμματείας, υπήρξε όμως επί της ουσίας αυτοφυής. Συναφές προς τις ανωτέρω παραδοχές είναι και το επιχείρημα περί της ακινησίας του Βυζαντίου, περί της μεσαιωνικής του ιδιοσυστασίας και, ως εκ τούτου, της… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Τα οικονομικά συστήματα και η νεοτερικότητα

Γιώργος Κοντογιώργης Η νεοτερική οικονομική επιστήμη ταξινόμησε εξαρχής τα οικονομικά συστήματα σε τρεις βασικά κατηγορίες που ανάγονται στα κατά την κρίση της τρία στάδια που διέπουν την εξέλιξη της ανθρωπότητας: στο πρωτόγονο της φυσικής οικονομίας, στο της συγκεντρωτικής κεντρικής διοίκησης και τέλος στο σύγχρονο οικονομικό σύστημα της αγοράς. Η ταξινόμηση αυτή διακρίνει μεταξύ των συστημάτων φυσικού αυτοματισμού στην οικονομία, των συστημάτων κεντρικού ή αλλιώς κρατικού συντονισμού και των συστημάτων στα οποία η «αγορά» αναλαμβάνει έναν κεντρικό οργανωτικό και ρυθμιστικό ρόλο. Η προσέγγιση αυτή, πέραν της αυστηρής ιδεολογικής της προσημείωσης, παρουσιάζει ένα πολυσήμαντο γνωσιολογικό έλλειμμα, που συναρτάται με την απόφαση της νεοτερικότητας να αποδίδει στο σύστημά της ιδιότητες καθολικού και, μάλιστα,… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Ο ελληνισμός, ο Χριστιανισμός, η Οικουμένη και ο νεότερος κόσμος

Γιώργος Κοντογιώργης Το ερώτημα τι είναι πράγματι ο ελληνισμός και ποια η σχέση του με την οικουμένη και τον χριστιανισμό, οφείλει να απαντηθεί συγχρόνως με τη διερώτηση γιατί ο νεότερος κόσμος ασχολείται συστηματικά μαζί του και όχι με άλλους ιστορικούς λαούς, όπως λ.χ. με τους Κινέζους. Γιατί, με άλλα λόγια, ο ελληνισμός διατηρεί στις ημέρες μας μια τόσο σημαίνουσα επικαιρότητα; Η ίδια αυτή διερώτηση μας φέρνει αντιμέτωπους με ένα εξίσου αδιαμφισβήτητο γεγονός: ότι ο ελληνισμός έχει να επιδείξει μια μεγαλειώδη διαδρομή στην κοσμοϊστορία, η οποία όμως δεν αφορά απλώς στο παρελθόν. Συγκροτεί από μόνος του ένα, όπως θα λέγαμε, παράδειγμα, που ανάγεται, υπό μια έννοια, στο μέλλον της ανθρωπότητας. Εξού… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Τα κοινά της Οθωμανοκρατίας και η αναστροφή της λογικής της εξέλιξης

Γιώργος Κοντογιώργης ΤΑ “ΚΟΙΝΑ” ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΟΚΡΑΤΙΑΣ Το “κοινό” ως πολιτεία, η “κοινότητα”, και η “αυτοδιοίκηση” Η κρατούσα άποψη αποδίδει το φαινόμενο των ‘κοινών’ της οθωμανοκρατίας ως κοινότητες ή ακόμη ως κοινοτική αυτοδιοίκηση, εγγράφοντάς τα ως οργανικό παράγωγο του φεουδαλικού συστήματος και ειδικότερα της ‘ασιατικού’ τύπου δεσποτείας. Κατά τη γνώμη μου, τα ελληνικά ‘κοινά’ δεν αποτελούν ούτε κοινότητες ούτε αυτοδιοίκηση. Η έννοια της αυτοδιοίκησης παραπέμπει σε κοινωνίες μιας κρατοκεντρικής εποχής, με πρώιμη και κατά τούτο κυρίαρχη και ενιαία εξουσιαστική συγκρότηση της πολιτικής στο επίπεδο της επικράτειας. Η αυτοδιοίκηση αποτελεί οργανική παράμετρο του κυρίαρχου κράτους, η οποία ρυθμίζεται από αυτό κατά τρόπο ενιαίο ως προς τη σχέση της με την κεντρική εξουσία… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Τα ελληνικά κοινά και η νεοτερική ολιγαρχική νομενκλατούρα (ΒΙΝΤΕΟ)

Τα κοινά (οι κοινότητες) των Ελλήνων από την αρχαιότητα μέχρι τους νεώτερους χρόνους. Τι είναι τα κοινά/πόλεις στον ελληνικό κόσμο/κοσμοσύστημα και πώς εμπλέκονται στην πολεμική της σύγχρονης ολιγαρχικής νομενκλατούρας εναντίον της δημοκρατίας; Τα κοινά (ή όπως εσφαλμένα αποκαλούνται, οι κοινότητες) είναι οι πόλεις κράτη της ελληνικής (κρατοκεντρικής) αρχαιότητας, όπως μετεξελίχθηκαν κατά την περίοδο της οικουμένης. Αποτελούν τη σταθερά θεμέλια κοινωνία του ελληνικού κόσμου, που το αντίστοιχό τους είναι σήμερα οι κοινωνίες των κρατών εθνών. Τα κοινά της τουρκοκρατίας παρουσιάζουν ομοθετική ομοιότητα με τις πόλεις κράτη: ως προς τις αρμοδιότητες που στοιχειοθετούν την αυτονομία τους, ως προς τις πολιτείες τους (τη δημοκρατία, την ολιγαρχία, την αντιπροσώπευση κλπ), ως το εταιρικό οικονομικό… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης