Τα κοινά της Οθωμανοκρατίας: Έγγραφα που αναδεικνύουν τη δημοκρατική υποστασιοποίηση των Ελλήνων

Η πολιτειακή μορφολογία των ‘κοινών’ της οθωμανοκρατίας αναπαράγει θεμελιωδώς το προηγούμενο του ελληνικού κοσμοσυστήματος (περισσότερα για την πορεία του ελληνικού κόσμου από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα μπορείτε να διαβάσετε στα έργα του καθηγητή Γ. Κοντογιώργη για το Ελληνικό Κοσμοσύστημα). Στις πολιτείες των κοινών βρίσκουμε πλήθος τρόπων οργάνωσης. Η ολιγαρχική πολιτεία αποτελείται στην απλούστερη μορφή της από ένα ολιγάριθμο συνοδικό σώμα ‘γερόντων’ ή, στις πιο σύνθετες ‘πόλεις’, από ένα ευάριθμο σώμα ‘γνωρίμων’, εκλεγμένων ή μη, μέσα από το ‘κοινό’, και μια μικρότερη αριθμητικά συνοδική ηγεσία, επιφορτισμένη να ασκεί εκτελεστικά καθήκοντα. Από την ολιγαρχική πολιτεία απουσιάζει επομένως το κοινωνικό σώμα, το οποίο διατηρεί συχνά ένα απλό εκλογικό δικαίωμα. Δεν αποκλείεται όμως… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Το κράτος του Καποδίστρια και η δημοκρατική αρχή

Ανακοίνωση του καθηγητή Γ. Κοντογιώργη στη Συνδιάσκεψη με θέμα: “Ι.Καποδίστριας και σύγχρονες ρωσοελληνικές σχέσεις”. Με την ευκαιρία της επίσκεψης στην Ελλάδα της ρωσικής αντιπροσωπείας, με τον ΥΠΕΞ Σ.Λαβρόφ. 30/10/2013, στο Ξεν. Κάραβελ 1. Από τις πρώτες ενέργειες του Καποδίστρια μόλις ήρθε στην Ελλάδα, στις 8.1.1828, ήταν να ζητήσει από τη Βουλή -που προήλθε από την Γ’ Εθνοσυνέλευση της Τροιζίνας (19.3 – 5.5. 1827) και η οποία τον εξέλεξε με επταετή θητεία-, την αναστολή του Πολιτικού Συντάγματος, επειδή “αι δειναί της πατρίδος περιστάσεις και η διάρκεια του πολέμου δεν εσυγχώρησαν ούτε συγχωρούσι την ενέργειαν” αυτού, ως περιέχοντος, όπως θα πει σε άλλη περίσταση, “απάσας τας δημοκρατικάς αρχάς των επαναστατών του 1793″.… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

HXHTIKO – Γ. Κοντογιώργης: Οι μεγάλες στιγμές του ελληνισμού και η μεγάλη στροφή του 19ου αιώνα

Διάλεξη του Καθηγητή και πρώην Πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργου Κοντογιώργη με θέμα «Οι μεγάλες στιγμές του ελληνισμού και η μεγάλη στροφή του 19ου αιώνα», η οποία έγινε στις 11.12.2020, στο πλαίσιο σεμιναρίων που διοργανώνει η Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών με θέμα «Η κατανόηση της λειτουργίας των μηχανισμών της Ιστορίας του Ελληνισμού κατά την τελευταία χιλιετία 1054 – 2020 (Ανατολικό Ρωμαϊκό Κράτος (Βυζάντιο) – Φραγκοκρατία – Οθωμανοκρατία – Παροικίες – Ανεξάρτητο Ελληνικό Κράτος). Η διάλεξη αναφέρεται στα θεμέλια του ελληνικού πολιτισμού, στις φάσεις που διέτρεξε και στην αποδόμησή του με αιχμή του δόρατος το ελλαδικό κρατικό μόρφωμα. Από την Κωνσταντινούπολη στην Αθήνα.

Συνέχεια ανάγνωσης

Οι συναλλαγές στην κρητομυκηναϊκή εποχή

της Ευαγγελίας Κοζυράκη, «Μίνως γαρ παλαίτατος ων ακοή ισμέν ναυτικόν εκτήσατο και της νυν ελληνικής θαλάσσης επί πλείστον εκράτησε και των κυκλάδων νήσων ήρξε τε και οικιστής πρώτος των πλείστων εγένετο, Κάρας εξελάσας και τους εαυτού παίδας ηγεμόνας εγκαταστήσας, το δε ληστρικόν ως εικός καθήρει εκ της θαλάσσης εφ’ όσον εδύνατο, του τας προσόδους μάλλον ιέναι αυτώ..» Ο Θουκυδίδης στο παραπάνω χωρίο των Ιστοριών του αποδίδει εύστοχα τον πολιτισμικό ορισμό του Ελληνισμού ως Έθνους-Κοσμοσυστήματος, ως συνόλου δηλαδή ανθρωποκεντρικών παραμέτρων με γνώμονα την ταυτοτική συνείδηση κοινωνίας και πρόσημο την πολεοτική αυτονομία, όπως αριστοτεχνικά αναλύει και επιστημονικά τεκμηριώνει ο καθηγητής Κοντογιώργης στο έργο του “Το Ελληνικό Κοσμοσύστημα”. Στο έργο αυτό ο κορυφαίος… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Η μετάβαση από το έθνος – κοσμοσύστημα στο έθνος – κράτος

του καθηγητή Γιώργου Κοντογιώργη, Πρακτικά από το ΣΤ΄ Ευρωπαϊκό Συνέδριο Νεοελληνικών Σπουδών της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών Λουντ στις 4-7 Οκτωβρίου 2018 με θέμα: “Ο ελληνικός κόσμος σε περιόδους κρίσης και ανάκαμψης, 1204- 2018” 1) Θα ξενίσει ο όρος «κοσμοσύστημα» στον τίτλο της ανακοίνωσής μου, τον οποίο σπεύδω να επεξηγήσω αμέσως. Ανάγεται σε μια άλλη ανάγνωση του κοινωνικού βίου των ανθρώπων, της κοσμοϊστορίας εν γένει, και στο πλαίσιο αυτό του ελληνικού κόσμου. Στην πραγματικότητα, αναφέρομαι σε ένα άλλο σύστημα σκέψης, που ορίζω ως κοσμοσυστημική γνωσιολογία και το οποίο αντιδιαστέλω από την σύγχρονη επιστήμη, η οποία εκτιμώ ότι περιέχει πολλή ιδεολογία. Έχουμε όντως εφησυχάσει με τον εθισμό μας σε μια ανάγνωση… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Οι βαλκανικοί λαοί και το ελληνικό κοσμοσύστημα

γράφει ο Γιώργος Κοντογιώργης, Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου Αθηνών Βρίσκομαι εδώ για να σας προτείνω μια διαφορετική γνωσιολογία της ιστορίας και στο πλαίσιο αυτό να υποστηρίξω μια προσέγγιση της ιστορίας της Ευρώπης και των βαλκανικών λαών που τοποθετείται στον αντίποδα εκείνων που διδάσκει η νεοτερικότητα. 1. Αποκαλώ τη γνωσιολογία αυτή κοσμοσυστημική διότι επιχειρεί τη συγκρότηση ενός καθολικού συστήματος γνώσης (εννοιών, κατηγοριών συστημάτων, μεθόδου), στο οποίο υπάγει τα επιμέρους φαινόμενα ή περιόδους της ιστορίας. Αυτό σημαίνει ότι ορίζω τις έννοιες εξ υπαρχής, όπως τη δημοκρατία, την αντιπροσώπευση, την ελευθερία, την ισότητα, τη δικαιοσύνη, την εργασία, το κεφάλαιο, το κράτος κλπ, και κατ’ επέκταση, τα συστήματα (το οικονομικό, το πολιτικό κλπ) που καλούνται να τις εμπραγματώσουν.… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Η κοινωνία του δημοτικού τραγουδιού και η ανθρωποκεντρική της ιδεολογία

Δημοσιεύθηκε σε συνέχειες στα τεύχη του Άρδην 61, 62 και 63 (2006-2007) του Γιώργου Κοντογιώργη, Περίληψη Η ανάπτυξη του θέματος θα γίνει σε τέσσαρες άξονες: Ο πρώτος αφορά στον τρόπο πρόσληψης της εγκόσμιας ζωής και του θανάτου, σε αναφορά με τη διαλεκτική του θρησκευτικού βιώματος, που επαγγέλλεται η ελληνική και η χριστιανική του εκδοχή. Ο δεύτερος εστιάζεται στην εικόνα της μεταθανάτιας κοινωνίας του Άδη. Ο τρίτος, διερευνά την κριτική στάση του δημοτικού στοχασμού απέναντι στο θείο και στους φορείς του. Στον τέταρτο, επιχειρείται η ανίχνευση του πολυαρχικού τρόπου βίωσης του θείου. Η προβληματική της προσέγγισης επιδιώκει να αναδείξει το ταυτοτικό υπόβαθρο και τις σταθερές του βίου των φορέων του δημοτικού τραγουδιού, σε συνδυασμό με το… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Γιατί παραχάραξαν τον συμβολισμό της Αγίας Σοφίας

της Ευαγγελίας Κοζυράκη, Ο χαρακτηρισμός/τίτλος Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO απονέμεται σε μνημεία (κτίσματα ή τοποθεσίες) τα οποία διακρίνονται παγκοσμίως για την ιστορική, πολιτιστική, καλλιτεχνική ή περιβαλλοντική τους σημασία, είναι δηλαδή “ιδιάζουσας παγκόσμιας αξίας” και πληρούν ένα από τα δέκα ενοποιημένα, πολιτιστικά και φυσικά, κριτήρια επιλεξιμότητας του καταλόγου της UNESCO. Στη Συνθήκη του 1972 για την προστασία της παγκόσμιας πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς της ανθρωπότητας έχουν προσχωρήσει 191 κράτη/εταίροι εκ των οποίων τα 21 απαρτίζουν κάθε φορά για ορισμένο χρόνο, την Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, με στόχο την καταγραφή, ονοματοδοσία και συντήρηση των παγκόσμιων μνημείων. Μεταξύ άλλων περίλαμπρων μνημείων, περίοπτη θέση κατέχουν δύο ελληνικοί ναοί, αφιερωμένοι στην Σοφία του… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Γιατί ο διχασμός είναι συστατικό στοιχείο του Ελληνισμού

του Γιώργου Κοντογιώργη,  Η διχόνοια και η εσωτερική συχνά αιματηρή σύγκρουση αποτέλεσε και συνεχίζει να αποτελεί την σταθερά του ελληνικού κόσμου από τις καταβολές του μέχρι τις ημέρες μας. Μια απλή ματιά την ιστορία αποκαλύπτει ότι οι περίοδοι που επικρατούσε διχασμός στην ελληνική κοινωνία είναι βαθύτερες και μακρύτερες από ό,τι εκείνες της συνοχής της. Υπό μια άλλη έννοια, το γεγονός αυτό δύναται να συνεκτιμηθεί ως ένα θεμελιώδες τεκμήριο της ελληνικής ιστορικής συνέχειας, το οποίο, όσο και αν μεταλλάχθηκε καθ’ οδόν, ποτέ δεν έπαψε να προβάλει ως το διακριτικό γνώρισμα του εσωτερικού βίου των Ελλήνων, αλλά και ως ιδιώνυμο στοιχείο της σχέσης του με τους “άλλους”. Πώς εξηγείται ακριβώς η ιδιαιτερότητα… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Τα 200 χρόνια από το 1821 ως ευκαιρία αναστοχασμού και όχι εορτασμού

της Ευαγγελίας Κοζυράκη, Ενόψει της διακοσιονταετηρίδας από την Παλιγγενεσία ανακύπτει το μείζον ερώτημα με ποιόν τρόπο θα ιστορήσουμε τα πεπραγμένα του Ελληνισμού, εάν δηλαδή θα τα ιστορήσουμε δια των πεπραγμένων του νεοελληνικού κράτους -όπως μας διδάσκει η Νεοτερικότητα και η Σχολή της ενιαίας σκέψης- ή εάν θα τα ιστορήσουμε δια των πεπραγμένων του έθνους. Η διαφορά εν προκειμένω κολοσσιαία καθώς από την απάντηση που θα δώσουμε, θα εξαρτηθεί η αντίληψή μας για το πού βρισκόμαστε και προς τα πού οδεύουμε, δηλαδή ποιό μέλλον θέλουμε για την Ελλάδα. Η νεοτερικότητα προσλαμβάνει με όρους φιλελευθερισμού την Επανάσταση και ισχυρίζεται ότι προ του 1821 δεν υπήρχε ελληνικό έθνος, αλλά ελληνόφωνοι πληθυσμοί που δεν… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης