Η νεοτερικότητα και ο ύστερος δικαιωματισμός

της Ευαγγελίας Κοζυράκη, Όταν ο Λίνκολν διακήρυττε το δόγμα της αμεσοδημοκρατίας λέγοντας “government of the people, by the people & for the people”, εξέφραζε το λογικό άτοπο της ενιαίας νεοτερικής σκέψης, η οποία επιδίωκε να συγκροτήσει στη μεγάλη κοσμοσυστημική κλίμακα του εθνοκράτους, τις τότε εξερχόμενες από τη φεουδαλική απολυταρχία δουλοπαροικιακές μάζες. Κι αυτό διότι η διάκριση της δημοκρατίας σε άμεση και έμμεση είναι αδιανόητη, αφού οιοσδήποτε επιθετικός προσδιορισμός αναιρεί και ακυρώνει αυτή καθαυτή την προσδιοριζόμενη έννοια της δημοκρατίας. Ο κατεξοχήν πολιτικός στοχαστής που θεμελίωσε το εννοιολογικό υπόβαθρο των πολιτειών, τις οποίες διέκρινε βάσει της διαμορφούμενης μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής σχέσης, είναι ο Κοντογιώργης. Κατά τους πολιτικούς φιλοσόφους της αρχαιότητας, περιλαμβανομένου… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Μία δημοκρατική Πολιτεία δεν παράγει ολιγαρχικές πολιτικές

του Γιώργου Κοντογιώργη, Η σύγχυση ανάμεσα στη φάση της μεγάλης κοσμοσυστημικής κλίμακας που κατέκτησε η ανθρωπότητα και στο πρώιμο ανθρωποκεντρικό στάδιο που βιώνει, είναι ευρέως υπόλογη της άρνησης της νεοτερικής διανόησης να προσέλθει σε μια επανεκτίμηση των εννοιών που ορίζουν τα φαινόμενα. Η επιμονή της να θεωρεί ότι η φάση που διανύει η ανθρωπότητα σήμερα είναι η πλέον ολοκληρωμένη και τελειωτική, συνάδει με την ιδεολογική της επιλογή ότι οι λύσεις οφείλουν να αναζητηθούν στο πλαίσιο του παρόντος συστήματος. Προφανώς, όμως, συγχέει την καθόλα εξαιρετική ως προς τις επιπτώσεις της οικοδόμηση του ανθρωποκεντρισμού στο επίπεδο της μεγάλης κοσμοσυστημικής κλίμακας (του κράτους έθνους), με το ανθρωποκεντρικό στάδιο που διανύει. Οι επισημάνσεις αυτές… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

ΒΙΝΤΕΟ – Γ. Κοντογιώργης: «Ο Αριστοτέλης, η δημοκρατία και οι μεθερμηνείες της νεοτερικότητας»

Ομιλία του Οµότιµου Καθηγητή Πολιτικής Επιστήµης και πρώην Πρύτανη του Παντείου Πανεπιστηµίου κ. Γιώργου Κοντογιώργη με θέμα «Ο Αριστοτέλης, η δημοκρατία και οι μεθερμηνείες της νεοτερικότητας», η οποία έγινε στις 14.11.2018 στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, στα πλαίσια του Α’ κύκλου διαλέξεων με θέμα «Ο Αριστοτέλης σήμερα» που διοργάνωσε το Διεπιστημονικό Κέντρο Αριστοτελικών Μελετών, ΑΠΘ. Σύμφωνα με τον καθηγητή, για να κατανοήσει κανείς την θέση του Αριστοτέλη για τη δημοκρατία οφείλει να λάβει ως σημείο εκκίνησης τις θεμελιώδεις παραδοχές του για την κατ’αυτόν ορθή πολιτεία, και για το ανθρωποκεντρικό στάδιο που βίωνε ο κόσμος των πόλεων της εποχής του. Όντως, ο Σταγειρίτης εγγράφει την προβληματική του για την ορθή πολιτεία σε… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Βασικές έννοιες: Τι είναι δημοκρατία;

[Απόσπασμα (σελ. 103-131 “Η δημοκρατική αρχή ως πρόταγμα και ως διακύβευμα“) από το βιβλίο του Γ.Κοντογιώργη, 12/2008. Οι νέοι, η ελευθερία και το κράτος, Εκδόσεις Ιανός, Αθήνα, 2009, σελ. 232. Περισσότερα, στο Γ.Κοντογιώργη, Η δημοκρατία ως ελευθερία. Δημοκρατία και αντιπροσώπευση, Πατάκης, 2007]. Η προσέγγιση της δημοκρατίας που επιχειρώ εδώ τοποθετείται στον αντίποδα της ιδεολογικής παλινωδίας της νεοτερικότητας, η οποία, θέλοντας να συγκαλύψει ουσιαστικά το γεγονός ότι η πολιτεία της είναι απλώς μετα-δεσποτική, διέπραξε ένα πρωτοφανές γνωσιολογικά άλμα αυθαιρεσίας. Επένδυσε με δημοκρατικό μανδύα ένα τυπικά πρωτο-ανθρωποκεντρικό[1]πολιτικό σύστημα ενώ συγχρόνως για να γίνει πειστικό το επιχείρημά της περιέλαβε στο ίδιο τυπολογικό περιτύλιγμα πολιτείες (τη δημοκρατία, την αντιπροσώπευση, το προ-αντιπροσωπευτικό σύστημα) με ασύμβατο μεταξύ τους περιεχόμενο.… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Η δημοκρατία ως ελευθερία – Δημοκρατία και αντιπροσώπευση (Εκδόσεις Πατάκη)

Το ερώτημα με το οποίο έρχεται αντιμέτωπος στο βιβλίο ο Γ. Κοντογιώργης είναι: Πώς έγινε ένα πολιτικό σύστημα όπως το σημερινό, που το ενσαρκώνει ολοκληρωτικά το κράτος, να θεωρείται ότι αποτελεί την πεμπτουσία της δημοκρατίας; Το αντιφατικό εν προκειμένω έγκειται στο ότι το πολιτικό σύστημα της νεωτερικότητας διατείνεται ότι ενσαρκώνει δύο διαφορετικά μεταξύ τους πολιτικά συστήματα, το αντιπροσωπευτικό και το δημοκρατικό, ενώ την ίδια στιγμή δεν συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις ούτε του ενός ούτε του άλλου. Διότι εντέλει δεν είναι καν αντιπροσωπευτικό. Ο Γ.Κ., αντί να λαμβάνει ως δεδομένον τον δημοκρατικό χαρακτήρα του συγχρόνου πολιτικού συστήματος, καταγίνεται με τη δημιουργία του γνωσιολογικού πλαισίου της δημοκρατίας ώστε στη συνέχεια να υποβάλει σε… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Βασικές έννοιες: Τα πολιτικά συστήματα και τα πεδία ελευθερίας

Μια μικρή εισαγωγή στις έννοιες της κοσμοσυστημικής γνωσιολογίας ΠΡΟ-ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: είναι το σύστημα που διατείνεται ότι είναι αντιπροσωπευτικό, χωρίς εντούτοις να ενσωματώνει κανένα από τα στοιχεία της αντιπροσωπευτικής αρχής. Οι ιδιότητες τόσο του εντολέα όσο και του εντολοδόχου κατέχονται από τους φορείς του κράτους/συστήματος, οι οποίοι οικειοποιούνται έννοιες όπως το έθνος, το γενικό ή το δημόσιο συμφέρον, δηλώνουν ότι τις αντιπροσωπεύουν, εναπόκειται όμως σ’ αυτούς να ορίσουν το περιεχόμενο τους. Με τον τρόπο αυτό, οι φορείς του κράτους αντιπαρέρχονται την κοινωνία και, κατ’ επέκταση, την ευθύνη τους να αντιπροσωπεύουν το συμφέρον της και φυσικά να ακολουθούν τη βούληση της. Η κοινωνία των πολιτών στο προ-αντιπροσωπευτικό σύστημα είναι υπήκοος στο κράτος,… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Αριστοτέλης και η δημοκρατία

του Γιώργου Κοντογιώργη, Ο Αριστοτέλης και η δημοκρατία[1] 1.Το ζήτημα της θέσης της δημοκρατίας στην προβληματική του Αριστοτέλη για την ορθή και, μάλιστα, για την προτιμητέα κατ’αυτόν πολιτεία έχει απασχολήσει δια μακρόν την νεώτερη στοχαστική σκέψη. Για την οικονομία του χρόνου δεν θα ασχοληθώ εδώ με τις ως τώρα διατυπωθείσες απόψεις, τις οποίες ωστόσο θεωρώ κατά βάσιν εσφαλμένες: επειδή εκκινούν από μια λάθος αφετηρία, ήτοι την αποτίμηση της προσέγγισης του Σταγειρίτη  με γνώμονα τις βεβαιότητες της εποχής μας για τη δημοκρατία, και ιδίως διότι απουσιάζει από αυτές η γνωσιολογία σε ό,τι αφορά στις έννοιες που ορίζουν τα φαινόμενα και τον εξελικτικό τους χρόνο. Εκτιμώ ότι για να κατανοήσει κανείς την θέση… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Συνοπτική παρουσίαση των θέσεων του καθηγητή Γ. Κοντογιώργη για τη δημοκρατία ως ελευθερία

Η δημοκρατία ορίζεται στο βιβλίο αυτό ως το ταυτολογικό ισοδύναμο της καθολικής ελευθερίας. Κατά τούτο η δημοκρατία απάδει προς την ιδιοκτησιακή συγκρότηση του κοινωνικό-οικονομικού και πολιτικού συστήματος, επειδή δημιουργεί σχέσεις εξουσίας που απομειώνουν στο οικείο πεδίο την ελευθερία. (. . .) Ο συγγραφέας παρακολουθεί τις εφαρμογές της δημοκρατικής αρχής στο πλαίσιο του ελληνικού κοσμοσυστήματος αλλά και την προοπτική της ενόψει της μετάβασης στην τεχνοδικτυακή εποχή. Υπό την έννοια αυτή, φαινόμενα όπως η “παγκοσμιοποίηση” αποτιμώνται σε συνάφεια με το καθολικό ανθρωποκεντρικό γινόμενο και όχι με γνώμονα την ιδεολογική επιλογή του κόσμου της νεοτερικότητας που ηγεμονεύει.

Συνέχεια ανάγνωσης

Η κρίση της ειρήνης και οι ρίζες του πολέμου – Το ερμηνευτικό έλλειμμα της νεοτερικότητας

Γιώργος Κοντογιώργης Όλες οι θεωρίες του πολέμου και της ειρήνης λαμβάνουν ως δεδομένη την κρατοκεντρική συγκρότηση της ανθρωπότητας. Με τον όρο κρατοκεντρισμός ορίζουμε την προσέγγιση του συνόλου κοσμοσυστήματος ως του αθροίσματος των πολιτικά συγκροτημένων (ή κρατικών) κοινωνιών που συνυπάρχουν στο εσωτερικό του και εν προκειμένω στον πλανήτη γη. των κοινωνιών που συνυπάρχουν στον πλανήτη γη. Εκτιμάται δηλαδή ότι η δομή αυτή του κοσμοσυστήματος είναι οριστική, έτσι ήταν ανέκαθεν και, επομένως, θα είναι ανεξέλικτη και στο μέλλον. Απόρροια του γεγονότος αυτού είναι και η επιλογή της νεοτερικής επιστήμης να μη συνδέει το ζήτημα του πολέμου και της ειρήνης με το είδος και, κατ’επέκταση, με την τυπολογία των κοινωνιών παρά μόνο με… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης