ΗΧΗΤΙΚΟ – Γ. Κοντογιώργης: «Έθνος, κράτος, πολιτεία και ελευθερία»

Γιώργος Κοντογιώργης, Ομότιμος Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και πρώην Πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου. Ένα διαδικτυακό μάθημα στους μαθητές της Γ’ λυκείου του Ελληνικού Λυκείου Ντίσελντορφ στο πλαίσιο του ωρολογίου προγράμματος του μαθήματος Κοινωνιολογίας που έγινε στις 20/4/2021.

Συνέχεια ανάγνωσης

Δημοσκοπικός δήμος: Βατήρας κι εφαλτήριο μετάβασης προς την αντιπροσώπευση

Γράφει ο Δημήτριος Καρατζίδης Το 2021 αποτελεί μια ξεχωριστή χρονιά για τον Ελληνισμό, καθόσον ήδη συμπληρώθηκαν 200 χρόνια από την έναρξη της ελληνικής επανάστασης του 1821. Προς τούτο, ο Πρωθυπουργός αποφάσισε τη σύσταση της Επιτροπής «Ελλάδα 2021» με σκοπό να σχεδιάσει τον εορτασμό της «συμβολικής επετείου», και «να συντονίσει ένα συνολικό πρόγραμμα δράσεων και εκδηλώσεων». Παρακάτω δεν θα κρίνω την απόφαση για την ίδρυσης της Επιτροπής, ούτε το σκοπό της, ούτε τα πρόσωπα της Επιτροπής, αλλά ούτε και το ότι επιχειρείται μέσω αυτής η ιστόρηση του ελληνισμού με βάση μόνο τα πεπραγμένα του κράτους χωρίς να γίνεται καμιά σύγκριση με τα πεπραγμένα του έθνους των Ελλήνων. Για τα παραπάνω έχει… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Η ανθρωποκεντρική υποστασιοποίηση της ελληνικής γλώσσας

Ταμεῖον σοφίας, ἀρετῆς καἰ κάλλους της Πολυβίας Παραρά* Ακριβοδίκαια θεσπίστηκε Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας που εορτάζεται ετησίως στις 9 Φεβρουαρίου, ημέρα θανάτου του Διονυσίου Σολωμού του εθνικού ποιητή της Ελλάδας. Η Ελληνική γλώσσα είναι μία μήτρα νοημάτων και αξιών με επίκεντρο τον άνθρωπο, απαράμιλλη στο περιεχόμενό της και στην εκφορά της. Και εξηγούμαι. Στην αρχαία τραγωδία ο όρος «φιλανθρωπία» ορίζεται ως η αγάπη στον άνθρωπο: φιλῶ τόν ἄνθρωπον, στην αρχαία ελληνική φιλῶ σημαίνει αγαπώ. Στον Προμηθέα Δεσμώτη, ο ποιητής Αισχύλος αποδίδει τον όρο φιλάνθρωπος στον τιτάνα ήρωά του. Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας που εισάγεται αυτός ο όρος, δηλαδή αυτή η νοητική σύλληψη. Δεν είναι τυχαίο… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Η νεοτερικότητα και ο ύστερος δικαιωματισμός

της Ευαγγελίας Κοζυράκη, Όταν ο Λίνκολν διακήρυττε το δόγμα της αμεσοδημοκρατίας λέγοντας “government of the people, by the people & for the people”, εξέφραζε το λογικό άτοπο της ενιαίας νεοτερικής σκέψης, η οποία επιδίωκε να συγκροτήσει στη μεγάλη κοσμοσυστημική κλίμακα του εθνοκράτους, τις τότε εξερχόμενες από τη φεουδαλική απολυταρχία δουλοπαροικιακές μάζες. Κι αυτό διότι η διάκριση της δημοκρατίας σε άμεση και έμμεση είναι αδιανόητη, αφού οιοσδήποτε επιθετικός προσδιορισμός αναιρεί και ακυρώνει αυτή καθαυτή την προσδιοριζόμενη έννοια της δημοκρατίας. Ο κατεξοχήν πολιτικός στοχαστής που θεμελίωσε το εννοιολογικό υπόβαθρο των πολιτειών, τις οποίες διέκρινε βάσει της διαμορφούμενης μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής σχέσης, είναι ο Κοντογιώργης. Κατά τους πολιτικούς φιλοσόφους της αρχαιότητας, περιλαμβανομένου… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Μία δημοκρατική Πολιτεία δεν παράγει ολιγαρχικές πολιτικές

του Γιώργου Κοντογιώργη, Η σύγχυση ανάμεσα στη φάση της μεγάλης κοσμοσυστημικής κλίμακας που κατέκτησε η ανθρωπότητα και στο πρώιμο ανθρωποκεντρικό στάδιο που βιώνει, είναι ευρέως υπόλογη της άρνησης της νεοτερικής διανόησης να προσέλθει σε μια επανεκτίμηση των εννοιών που ορίζουν τα φαινόμενα. Η επιμονή της να θεωρεί ότι η φάση που διανύει η ανθρωπότητα σήμερα είναι η πλέον ολοκληρωμένη και τελειωτική, συνάδει με την ιδεολογική της επιλογή ότι οι λύσεις οφείλουν να αναζητηθούν στο πλαίσιο του παρόντος συστήματος. Προφανώς, όμως, συγχέει την καθόλα εξαιρετική ως προς τις επιπτώσεις της οικοδόμηση του ανθρωποκεντρισμού στο επίπεδο της μεγάλης κοσμοσυστημικής κλίμακας (του κράτους έθνους), με το ανθρωποκεντρικό στάδιο που διανύει. Οι επισημάνσεις αυτές… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

ΒΙΝΤΕΟ – Γ. Κοντογιώργης: «Ο Αριστοτέλης, η δημοκρατία και οι μεθερμηνείες της νεοτερικότητας»

Ομιλία του Οµότιµου Καθηγητή Πολιτικής Επιστήµης και πρώην Πρύτανη του Παντείου Πανεπιστηµίου κ. Γιώργου Κοντογιώργη με θέμα «Ο Αριστοτέλης, η δημοκρατία και οι μεθερμηνείες της νεοτερικότητας», η οποία έγινε στις 14.11.2018 στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, στα πλαίσια του Α’ κύκλου διαλέξεων με θέμα «Ο Αριστοτέλης σήμερα» που διοργάνωσε το Διεπιστημονικό Κέντρο Αριστοτελικών Μελετών, ΑΠΘ. Σύμφωνα με τον καθηγητή, για να κατανοήσει κανείς την θέση του Αριστοτέλη για τη δημοκρατία οφείλει να λάβει ως σημείο εκκίνησης τις θεμελιώδεις παραδοχές του για την κατ’αυτόν ορθή πολιτεία, και για το ανθρωποκεντρικό στάδιο που βίωνε ο κόσμος των πόλεων της εποχής του. Όντως, ο Σταγειρίτης εγγράφει την προβληματική του για την ορθή πολιτεία σε… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Βασικές έννοιες: Τι είναι δημοκρατία;

[Απόσπασμα (σελ. 103-131 “Η δημοκρατική αρχή ως πρόταγμα και ως διακύβευμα“) από το βιβλίο του Γ.Κοντογιώργη, 12/2008. Οι νέοι, η ελευθερία και το κράτος, Εκδόσεις Ιανός, Αθήνα, 2009, σελ. 232. Περισσότερα, στο Γ.Κοντογιώργη, Η δημοκρατία ως ελευθερία. Δημοκρατία και αντιπροσώπευση, Πατάκης, 2007]. Η προσέγγιση της δημοκρατίας που επιχειρώ εδώ τοποθετείται στον αντίποδα της ιδεολογικής παλινωδίας της νεοτερικότητας, η οποία, θέλοντας να συγκαλύψει ουσιαστικά το γεγονός ότι η πολιτεία της είναι απλώς μετα-δεσποτική, διέπραξε ένα πρωτοφανές γνωσιολογικά άλμα αυθαιρεσίας. Επένδυσε με δημοκρατικό μανδύα ένα τυπικά πρωτο-ανθρωποκεντρικό[1]πολιτικό σύστημα ενώ συγχρόνως για να γίνει πειστικό το επιχείρημά της περιέλαβε στο ίδιο τυπολογικό περιτύλιγμα πολιτείες (τη δημοκρατία, την αντιπροσώπευση, το προ-αντιπροσωπευτικό σύστημα) με ασύμβατο μεταξύ τους περιεχόμενο.… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Η δημοκρατία ως ελευθερία – Δημοκρατία και αντιπροσώπευση (Εκδόσεις Πατάκη)

Το ερώτημα με το οποίο έρχεται αντιμέτωπος στο βιβλίο ο Γ. Κοντογιώργης είναι: Πώς έγινε ένα πολιτικό σύστημα όπως το σημερινό, που το ενσαρκώνει ολοκληρωτικά το κράτος, να θεωρείται ότι αποτελεί την πεμπτουσία της δημοκρατίας; Το αντιφατικό εν προκειμένω έγκειται στο ότι το πολιτικό σύστημα της νεωτερικότητας διατείνεται ότι ενσαρκώνει δύο διαφορετικά μεταξύ τους πολιτικά συστήματα, το αντιπροσωπευτικό και το δημοκρατικό, ενώ την ίδια στιγμή δεν συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις ούτε του ενός ούτε του άλλου. Διότι εντέλει δεν είναι καν αντιπροσωπευτικό. Ο Γ.Κ., αντί να λαμβάνει ως δεδομένον τον δημοκρατικό χαρακτήρα του συγχρόνου πολιτικού συστήματος, καταγίνεται με τη δημιουργία του γνωσιολογικού πλαισίου της δημοκρατίας ώστε στη συνέχεια να υποβάλει σε… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Βασικές έννοιες: Τα πολιτικά συστήματα και τα πεδία ελευθερίας

Μια μικρή εισαγωγή στις έννοιες της κοσμοσυστημικής γνωσιολογίας ΠΡΟ-ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: είναι το σύστημα που διατείνεται ότι είναι αντιπροσωπευτικό, χωρίς εντούτοις να ενσωματώνει κανένα από τα στοιχεία της αντιπροσωπευτικής αρχής. Οι ιδιότητες τόσο του εντολέα όσο και του εντολοδόχου κατέχονται από τους φορείς του κράτους/συστήματος, οι οποίοι οικειοποιούνται έννοιες όπως το έθνος, το γενικό ή το δημόσιο συμφέρον, δηλώνουν ότι τις αντιπροσωπεύουν, εναπόκειται όμως σ’ αυτούς να ορίσουν το περιεχόμενο τους. Με τον τρόπο αυτό, οι φορείς του κράτους αντιπαρέρχονται την κοινωνία και, κατ’ επέκταση, την ευθύνη τους να αντιπροσωπεύουν το συμφέρον της και φυσικά να ακολουθούν τη βούληση της. Η κοινωνία των πολιτών στο προ-αντιπροσωπευτικό σύστημα είναι υπήκοος στο κράτος,… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης