Η ιδιοκτησιακή συγκρότηση οικονομίας και πολιτικής στον ελληνικό κόσμο

της Ευαγγελίας Κοζυράκη, Οι απαρχές της πολιτικής οικονομίας ανατρέχουν στην οργανωτική δομή των ομηρικών οίκων και στην κομβική εξ επόψεως δημοκρατίας και ελευθερίας, αλλαγή που σημειώθηκε στη διάρκεια του 8ου πΧ αιώνα. Οι κλειστές ομηρικές κοινωνίες δεσποτικού τύπου, που στηρίζονταν αποκλειστικά στην γαιοκτησία και την αγροτοκτηνοτροφία, άρχισαν να μετεξελίσσονται σε πρώιμες ανθρωποκεντρικές, με πρόσημο την νομισματική οικονομία και το ελεύθερο εμπόριο. Πώς όμως μεταφράζεται στην κοσμοϊστορία, το ανθρωποκεντρικό πρόταγμα της ελευθερίας επί του οικονομικού και πολιτικού συστήματος; Στο έργο του με τίτλο “Η δημοκρατία ως ελευθερία”, ο καθηγητής Γιώργος Κοντογιώργης μελετά την αλληλεπίδραση της ιδιοκτησίας με το οικονομικό και πολιτικό σύστημα, εκκινώντας από τη σημαίνουσα παρατήρηση ότι στις κοινωνίες που… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Οίκος και Πόλις: Από την οικιακή στην πολιτική οικονομία

της Ευαγγελίας Κοζυράκη, Μία από τις σημαίνουσες αλλαγές που δρομολογήθηκε τον 8ο π.Χ. αιώνα, και ανακλάται στα Ομηρικά Έπη, είναι η μετάβαση από τον θεσμό του οίκου σ’ αυτόν της πόλεως, η μετάβαση δηλαδή από την κλειστή κοινωνία δεσποτικού τύπου στην πρώιμη ανθρωποκεντρική κοινωνία. Θεμέλιο της ομηρικής κοινωνίας αποτελούσε ο οίκος, τον οποίο εξουσίαζε ο πατριάρχης– βασιλιάς. Ο ομηρικός οίκος ήταν θεσμός ευρύτερος από την στενή, πυρηνική οικογένεια, διότι εκτός από τους εξ αίματος συγγενείς, περιελάμβανε όλα τα συνδεόμενα μ’ αυτόν άτομα, που διαβιούσαν στον ίδιο οικιστικό χώρο, ελεύθερους και δούλους, ακόμη και ξένους που έρχονταν ως φίλοι. Συγκροτείτο στη βάση της ιδιοκτησίας γης, ζώων, κτηριακών εγκαταστάσεων και εν γένει… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Οι συναλλαγές στην κρητομυκηναϊκή εποχή

της Ευαγγελίας Κοζυράκη, «Μίνως γαρ παλαίτατος ων ακοή ισμέν ναυτικόν εκτήσατο και της νυν ελληνικής θαλάσσης επί πλείστον εκράτησε και των κυκλάδων νήσων ήρξε τε και οικιστής πρώτος των πλείστων εγένετο, Κάρας εξελάσας και τους εαυτού παίδας ηγεμόνας εγκαταστήσας, το δε ληστρικόν ως εικός καθήρει εκ της θαλάσσης εφ’ όσον εδύνατο, του τας προσόδους μάλλον ιέναι αυτώ..» Ο Θουκυδίδης στο παραπάνω χωρίο των Ιστοριών του αποδίδει εύστοχα τον πολιτισμικό ορισμό του Ελληνισμού ως Έθνους-Κοσμοσυστήματος, ως συνόλου δηλαδή ανθρωποκεντρικών παραμέτρων με γνώμονα την ταυτοτική συνείδηση κοινωνίας και πρόσημο την πολεοτική αυτονομία, όπως αριστοτεχνικά αναλύει και επιστημονικά τεκμηριώνει ο καθηγητής Κοντογιώργης στο έργο του “Το Ελληνικό Κοσμοσύστημα”. Στο έργο αυτό ο κορυφαίος… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Οικονομικά συστήματα και ελευθερία (Εκδόσεις Σιδέρη)

Το βιβλίο του Γ.Κοντογιώργη προτείνει μια τυπολογία των οικονομικών συστημάτων που όχι μόνο υπερβαίνει τις κατεστημένες και εν πολλοίς παρωχημένες αντιλήψεις της νεοτερικότητας, αλλά και αξιολογεί την τελευταία ως ένα απλώς πρώιμο μετα-φεουδαλικό ή πρωτο-ανθρωποκεντρικό στάδιο στη διαδικασία εξελικτικής ολοκλήρωσης του ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι «η νεότερη οικονομική επιστήμη εδράζεται στην απολύτως εσφαλμένη αξιωματική αρχή ότι το σύστημα ανήκει εξ ορισμού στην ιδιοκτησία. Ως προς αυτό, διαπιστώνει ότι η νεοτερικότητα συγχέει προφανώς την ιδιοκτησία ως γεγονός που αφορά στα μέσα της παραγωγής (λ.χ. επί του κεφαλαίου), με την ιδιοκτησία επί του συστήματος της παραγωγής, για παράδειγμα μιας επιχείρησης. Η διάκρισή τους όμως έχει καταστατική σημασία, ιδίως ως προς… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης

Τα οικονομικά συστήματα και η νεοτερικότητα

Γιώργος Κοντογιώργης Η νεοτερική οικονομική επιστήμη ταξινόμησε εξαρχής τα οικονομικά συστήματα σε τρεις βασικά κατηγορίες που ανάγονται στα κατά την κρίση της τρία στάδια που διέπουν την εξέλιξη της ανθρωπότητας: στο πρωτόγονο της φυσικής οικονομίας, στο της συγκεντρωτικής κεντρικής διοίκησης και τέλος στο σύγχρονο οικονομικό σύστημα της αγοράς. Η ταξινόμηση αυτή διακρίνει μεταξύ των συστημάτων φυσικού αυτοματισμού στην οικονομία, των συστημάτων κεντρικού ή αλλιώς κρατικού συντονισμού και των συστημάτων στα οποία η «αγορά» αναλαμβάνει έναν κεντρικό οργανωτικό και ρυθμιστικό ρόλο. Η προσέγγιση αυτή, πέραν της αυστηρής ιδεολογικής της προσημείωσης, παρουσιάζει ένα πολυσήμαντο γνωσιολογικό έλλειμμα, που συναρτάται με την απόφαση της νεοτερικότητας να αποδίδει στο σύστημά της ιδιότητες καθολικού και, μάλιστα,… Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια ανάγνωσης